Մերսում. ցուցումներ և հակացուցումներ

Մերսման սեանսը ոչ միայն առույգանալու կամ թուլանալու միջոց է: Բացի հանգստացնող և առույգացնող ազդեցությունից, այն օժտված է բուժական հատկություններով և օգնում է  բազմաթիվ հիվանդությունների դեպքում:

Մերսման տեսակները

Գոյություն ունեն մերսման տարբեր համակարգեր` ռուսական, ֆիննական, շվեդական և արևելյան, նաև տարբեր տեսակներ.

• առողջարարական,
• բուժական,
• սպորտային,
• կոսմետիկական (այդ թվում` հակացելյուլիտային):

Կան նաև մերսման ոչ ավանդական տեսակներ. շիացու, սթոուն-թերապիա, տայյան: Դրանք բոլորը կիրառվում են ոչ այնքան մեխանիկական, որքան կենսաէներգետիկ ազդեցության ձևով: Այսպես, օրինակ, սթոուն-թերապիայի մերսումը կատարվում է քարերի օգտագործմամբ: Այն օգտագործվել է դարեր շարունակ, սակայն սթոուն-թերապիան նկարագրել, համակարգել և, որպես մեթոդ, արտոնագրել է  Մարիա Նելսոն-Հաննիգանը:  Այս մեթոդով խորը մերսման կիրառումը (54 տաք, 18 սառը և մեկ սենյակային ջերմաստիճանի քարերի  օգտագործմամբ) համակցվում է ասեղնաբուժությամբ, որը բացում է էներգետիկ ուղիները և օգնում օրգանիզմին համակարգերի հավասարակշռված ու նորմալ աշխատանքին:

Բացի օրգանիզմի վրա ազդեցության հիմնական սկզբունքից, մերսումը տարբերվում է նաև տեմպով, ընթացքով և ազդեցության ուժով ու տալիս է բացարձակ տարբեր արդյունք: Արագ տեմպով մերսումը բարձրացնում է նյարդային համակարգի գրգռվածությունը, միջին տեմպը` հանգստացնում է, իսկ դանդաղը` թուլացնում:

Հետաքրիքր է: Ամերիկացի գիտնականների անցկացրած հետազոտությունները ցույց են տվել, որ շվեդական մերսումն ազդում է էնդոկրին համակարգի վրա. նշանակալիորեն իջեցնելով արգինինի (ագրեսիայի հորմոնի) և կորտիզոլի (սթրեսի հորմոնի) մակարդակը: Բացի այդ, մերսման սեանսից հետո մեծանում է հակամարմինների քանակությունը, նշանակում է` բարձրանում է օրգանիզմի դիմադրողականությունը: Արագացված տեմպով մերսումը, որպես կանոն, մակերեսային է, մերսողը մեծ ուժ չի գործադրում և յուրաքանչյուր մկան չի մշակվում: Նրա խնդիրն է` հասնել առույգացնող արդյունքի: Իսկ ահա հանգստացնող արդյունք տալիս է դանդաղ տեմպով խորը մերսումը: Դրա խնդիրն է հանել լարվածությունը, հոգնածությունը և հանգստացնել նյարդային համակարգը:

Մերսման եղանակները

• թեթև շոյում,
• տրորում,
• թեթև ճզմում,
• վիբրացիա,
• ծռում և ձգում (շվեդական մերսման մեջ, մյուսների հետ համեմատած` ավելի ինտենսիվ):

Մերսման ձևերը կարող են բացարձակապես տարբեր լինել: Այն պայմանավորված է բազմաթիվ գործոններով, առաջին հերթին, պացիենտի առողջությամբ: Չի փոխվում միայն մերսման շարժումների ուղղությունը. ավշային ուղիների ուղղությամբ (դեպի մոտակա ավշահանգույցները) և դեպի սիրտը տանող արյան հոսքի ուղղությամբ: Դա օգնում է լավացնել հյուսվածքների արյան շրջանառությունը, բջիջները հագեցնում թթվածնով, հեռացնում է կանգային երևույթները և նորմալացնում օրգանիզմի փոխանակության գործընթացները:

Արոմաթերապիա

Հետաքրքիր է: Գլխի մերսումը պատմականորեն կապված է երկու դպրոցների` հնդկական Այուրվեդայի և հին տիբեթյան բժշկության հետ: Գլխի հնդկական մերսումն առավել  եռանդուն է ու առույգացնող: Այն խթանում է արյան շրջանառությունը, այդ թվում պարանոցային և ուսագոտու հատվածում: Գլխի տիբեթյան մերսումն առավել հանգիստ է, թուլացնող: Այն կիրառում են ասեղնաբուժության հետ միասին, որը վերականգնում է էներգիայի հավասարակշռությունը, օգնում կարգավորելու նյարդային համակարգը:

Լիարժեք, 1,5-ժամյա մերսման սեանսը, երբ մերսում են ամբողջ մարմինը` գլխից մինչև ոտքերի մատները, քրոնիկական հոգնածության և արագ հոգնելիության, պարանոցի և թիկունքի մկանային ցավերի դեմ ամենալավ միջոցն է: Նյարդային լարվածությաւնը հանելուն և լիարժեք թուլանալուն օգնում են եթերայի յուղերը: Օրինակ, նարդոսի, հասմիկի, բերգամոտի, իլանգ-իլանգի, պաչուլիի և թեյաթուփի յուղերը: Դրանք օժտված են հակասթրեսային ազդեցությամբ, արագ և թեթևությամբ տաքացնում են մաշկային ծածկույթները և երկարացնում մերսման արդյունքը 40-90 րոպեով: Առույգացնող մերսման համար կիրառում են յուղերի մեկ այլ հավաքածու. դաղձի,  խորդենու, կիտրոնի, գիհու, հազրեվարդի:

Հակացուցումները

Հարկ է հաշվի առնել, որ կանխարգելիչ մերսումն ունի իր հակացուցումները: Դրա համար, սեանսին գրանցվելուց, առավել ևս մերսման ամբողջ կուրս անցնելուց առաջ, հարկ է խորհրդակցել բժշկի հետ և պարզել, թե ինչ բարդություններ կարող են լինել:

Կանխարգելիչ մերսում չի հանձնարարվում անցկացնել.

• մարմնի բարձր ջերմաստիճանի և տենդային վիճակների դեպքում (ՍՇԻ, ՍՇՎԻ),
• սուր բորբոքային և թարախային գործընթացների դեպքում,
• ծանր վնասվածքների դեպքում և ծանր վիրահատություններ տարած անձանց,
• արյան հիվանդությունների դեպքում,
• հիպո- և հիպերտոնիկ կրիզների դեպքում,
• գլխուղեղի անոթների արտահայտված սկլերոզի դեպքում,
• սրտի իշեմիկ հիվանդության դեպքում,
• ալերգիաների դեպքում,
• ուռուցքների դեպքում,
• լեղաքարային և միզաքարային հիվանդությունների դեպքում,
• մենստրուացիաների ժամանակ,
• հղիության ժամանակ:

Բուժական մերսում

Բացի կանխարգելիչ մերսումից, որն ինտենսիվ ֆիզիկական և մտավոր ծանրաբեռնվածություններից, տարած վնասվածքներից ու հիվանդություններից  հետո վերականգնում է աշխատունակությունը, գոյություն ունի նաև բուժական մերսում: Սովորաբար այն նշանակում են հենա-շարժական ապարատի խնդիրների դեպքում` համատեղելով բուժական ֆիզկուլտուրայով: Բուժական մերսումը ոչ միայն ընդհանուր ամրապնդող այլև շտկող ազդեցություն ունի:

• Օստեոխոնդրոզի դեպքում (ողնաշարի պարանոցային, կրծքավանդակային, գոտկատեղա-սրբոսկրային հատվածի), 1-ին և 2-րդ փուլերում (երբ նշանակալի դեգեներատիվ փոոխություններ չկան):
• Սկոլիոզի դեպքում (ողնաշարի C-աձև և S-աձև ծռումների), երբ առաջանում է մկանային տոնուսի անհամաչափություն և, համապատասխանաբար, ողների վրա անհամաչափ ծանրաբեռնվածություն: Բուժական մերսումն ամրացնում է թիկունքի ձգված մկանները և թեթևացնում կրճատված մկանների հիպերտոնուսը, նվազեցնելով ցավային համախտանիշը:
• Լորդոզի և կիֆոզի դեպքում մերսումն օգնում է ամրապնդել թիկունքի մկանային կորսետը և շտկել ողնասյան ոչ բնական թեքումները, հանում է լարվածությունը, մկանների ցավը և մկանային սպազմը:
• Վնասվածքների և գերձգումների դեպքում մերսումն օգնում է արագորեն վերականգնել շարժողական գործառույթների խանգարումները, նվազեցնել ցավը, նպաստում է վնասված հատվածում արյունազեղման ներծծմանը: 
• Արթրիտների դեպքում (սուր և քրոնիկական փուլերում):
• Կոտրվածքների դեպքում (ապաքինման փուլերում, երբ ոսկորն արդեն սերտաճել է, իսկ մկանները ու ջլերը` թուլացել):

Բացի այդ, մերսում նշանակում են քրոնիկական գաստրիտների դեպքում (բարձր կամ ցածր թթվայնությամբ): Առաջին դեպքում որովայնի եռանդուն, խորը մերսումը խթանում է ստամոքսի մոտորային և  արտազատական գործունեությունը, լավացնում ավշա- և արյան շրջանառությունը, նվազեցնում ցավը, այրոցը: Դա բարերար ազդեցություն է թողնում նյարդային համակարգի վեգետատիվ սիմպաթիկ հատվածի վրա, որի խանգարումը հրահրում է ստամոքսի արտազատական աշխատանքի խափանում:

Այսքանով ավանդական մերսման բուժական հատկությունները չեն ավարտվում:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ